Kwarc

Wzór chemiczny: SiO₂

Kwarc

Kwarc to pospolity minerał z grupy krzemianów, będący odmianą dwutlenku krzemu, występujący w wielu formach i barwach.

## Charakterystyka Kwarc jest jednym z najpospolitszych minerałów skorupy ziemskiej, stanowiącym podstawowy składnik wielu skał magmowych, metamorficznych i osadowych. Typowe okazy kwarcu charakteryzują się sześciokątnymi słupkowymi kryształami zakończonymi piramidami, często tworzącymi szczotki krystaliczne lub zrosty. Może występować w postaci zbitej, ziarnistej lub skrytokrystalicznej. ## Właściwości fizyczne Kwarc charakteryzuje się twardością 7 w skali Mohsa. Posiada szklisty połysk, a jego rysa jest biała. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość kwarcu wynosi 2.65 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kwarc występuje w szerokiej gamie barw, od bezbarwnego (kwarc kryształowy), przez biały (kwarc mleczny), fioletowy (ametyst), różowy (kwarc różowy), żółty (cytryn), brązowy (kwarc dymny), po czarny (morion). Znane są również odmiany takie jak chalcedon, agat, onyks, jaspis, tygrysie oko, czy sokole oko, które są skrytokrystalicznymi formami kwarcu. ## Historia i nazwa Nazwa "kwarc" pochodzi prawdopodobnie od starogermańskiego słowa "Quarz", które odnosiło się do twardych minerałów. Już w starożytności kwarc był ceniony i wykorzystywany do wyrobu biżuterii, narzędzi oraz przedmiotów kultu. Pliniusz Starszy w swojej "Historii Naturalnej" opisywał kwarc jako lód, który skamieniał na zawsze. ## Zastosowania Kwarc ma szerokie zastosowanie w przemyśle. Jest wykorzystywany w elektronice do produkcji oscylatorów kwarcowych, w optyce do wyrobu soczewek i pryzmatów, a także jako surowiec do produkcji szkła, ceramiki i materiałów ściernych. Odmiany szlachetne kwarcu, takie jak ametyst, cytryn czy kwarc różowy, są popularnymi kamieniami jubilerskimi i ozdobnymi.

Właściwości

Twardość Mohsa
7
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.65
Łupliwość
The rhombohedral cleavage r<mi>{10_11}</mi> is most often seen, there are at least six others reported.
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kwarc można rozpoznać po jego twardości (rysuje szkło), szklistym połysku oraz typowym pokroju krystalicznym (sześciokątne słupy zakończone piramidami). Często występuje w postaci zrostów lub agregatów. Przełam muszlowy jest również charakterystyczną cechą. ## Odróżnianie od podobnych Kwarc bywa mylony z kalcytem, jednak kalcyt jest znacznie bardziej miękki (twardość 3 w skali Mohsa) i reaguje z kwasem solnym. Może być również pomylony z topazem, który jest twardszy (twardość 8) i posiada doskonałą łupliwość. Odmiany kwarcu, takie jak ametyst czy cytryn, mogą być mylone z syntetycznymi odpowiednikami, dlatego ważne jest zwrócenie uwagi na inkluzje i naturalne niedoskonałości. ## Formy kryształów Kwarc najczęściej tworzy kryształy o pokroju słupkowym, zakończone dwoma piramidami. Często występują zrosty bliźniacze. Może również tworzyć agregaty ziarniste, zbite, nerkowate, groniaste, a także formy skrytokrystaliczne.

Środowisko występowania

## Geneza Kwarc jest minerałem o bardzo szerokim spektrum genezy. Powstaje w skałach magmowych (granity, ryolity), metamorficznych (gnejsy, kwarcyty) i osadowych (piaskowce, zlepieńce). Krystalizuje z roztworów hydrotermalnych w żyłach i geodach. Jest odporny na wietrzenie, dlatego często występuje w osadach rzecznych i morskich. ## Asocjacje mineralne Kwarc często współwystępuje z wieloma innymi minerałami, w zależności od środowiska geologicznego. W granitach towarzyszą mu skalenie i miki. W żyłach hydrotermalnych może występować z kalcytem, fluorytem, barytem, pirytem i innymi minerałami kruszcowymi. W skałach osadowych często jest związany z minerałami ilastymi. ## Lokalizacje Kwarc jest minerałem kosmopolitycznym, występującym na wszystkich kontynentach. Znane są liczne stanowiska kwarcu kryształowego w Brazylii (Minas Gerais), USA (Arkansas), Alpach (Szwajcaria, Francja, Austria). Ametysty pochodzą z Brazylii, Urugwaju, Rosji (Ural). Kwarc różowy występuje w Brazylii, USA, Madagaskarze. W Polsce kwarc jest pospolity, występując m.in. w Karkonoszach, Górach Izerskich i na Dolnym Śląsku.

Rzadkość

Pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy kwarcu to te o dobrze wykształconych, przezroczystych kryształach, intensywnej barwie (w przypadku odmian kolorowych), bez widocznych uszkodzeń i inkluzji. Wielkość kryształów, ich czystość i estetyka zrostów mają istotny wpływ na wartość kolekcjonerską. Okazy z rzadkimi inkluzjami (np. rutylu, turmalinu) są również bardzo poszukiwane. ## Popularne stanowiska Do najbardziej cenionych stanowisk kwarcu należą te, które dostarczają okazy o wyjątkowej jakości i estetyce. Dla kwarcu kryształowego są to Brazylia i Alpy, dla ametystu - Brazylia i Urugwaj, a dla kwarcu różowego - Brazylia i Madagaskar. Okazy z tych lokalizacji często osiągają wysokie ceny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Kwarc jest minerałem stosunkowo twardym i odpornym. Do czyszczenia większości okazów wystarczy ciepła woda z delikatnym mydłem i miękka szczoteczka. Po umyciu należy dokładnie spłukać minerał czystą wodą i osuszyć miękką ściereczką. ## Czego unikać Należy unikać stosowania silnych środków chemicznych, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału lub spowodować matowienie. Kwarc jest odporny na większość kwasów, z wyjątkiem kwasu fluorowodorowego. Niektóre odmiany kwarcu, zwłaszcza te o intensywnych barwach (np. ametyst), mogą blaknąć pod wpływem długotrwałej ekspozycji na światło słoneczne. ## Przechowywanie Kwarc należy przechowywać w miejscu chronionym przed kurzem i bezpośrednim działaniem promieni słonecznych. Ze względu na jego twardość, warto przechowywać go oddzielnie od bardziej miękkich minerałów, aby uniknąć zarysowań.

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej